İdari Davaları
İdarenin işlem ve eylemlerinden doğan davalar, idarenin yaptığı işlemler veya fiiller nedeniyle bireylerin ya da tüzel kişilerin haklarının ihlal edilmesi durumunda açılan davalardır. Bu davalar genel olarak idari yargı kapsamında görülür ve İdare Mahkemeleri, Vergi Mahkemeleri veya Bölge İdare Mahkemeleri tarafından karara bağlanır.
1. İdari İşlem Nedir?
İdarenin kamu gücüne dayanarak ve tek taraflı iradesiyle yaptığı, hukuki sonuç doğuran işlemlerdir.
Örnekler:
-
Memur atama/işten çıkarma
-
Ruhsat iptali
-
Disiplin cezası verilmesi
-
Kamulaştırma işlemi
-
Vergi tarhı
-
Öğrencinin okuldan uzaklaştırılması
2. İdari Eylem Nedir?
İdarenin fiilî davranışlarıdır; hukuki bir işlemden çok fiil niteliğindedir.
Örnekler:
-
Yol yapımında zarar verilmesi
-
Hastanede yanlış tedavi nedeniyle zarara uğrama
-
Kamu görevlisinin eylemiyle mala veya kişiye zarar verilmesi
3. İdari İşlem ve Eylemlerden Doğan Başlıca Davalar:
A. İptal Davası
-
Konu: Hukuka aykırı olduğu düşünülen idari işlemin iptali talep edilir.
-
Amaç: İşlemin yürürlükten kaldırılması.
-
Süre: Tebliğ tarihinden itibaren 60 gün içinde açılır.
-
Mahkeme: İdare Mahkemesi veya yetkili diğer idari yargı mercileri.
B. Tam Yargı Davası (Tazminat Davası)
-
Konu: İdarenin eylemi veya işlemi nedeniyle uğranılan maddi/manevi zararın karşılanması.
-
Amaç: Zararın giderilmesi.
-
Süre: Zararın öğrenilmesinden itibaren 1 yıl, her durumda 5 yıl içinde açılır.
-
Ön koşul: İdareye yazılı başvuru zorunludur (ön karar).
C. İdari Sözleşmeden Doğan Davalar
-
Konu: İdare ile kişi/şirket arasında yapılan sözleşmelerden (örneğin yap-işlet-devret, kamu ihalesi) kaynaklı uyuşmazlıklar.
4. Yargı Yolunun Belirlenmesi:
-
Her idari işlem veya eylem doğrudan idari yargıya gitmez.
-
Adli yargı ile idari yargı ayrımına dikkat edilmelidir.
-
Örneğin kamu görevlisinin kişisel hatasından doğan zarar adli yargıda görülürken,
-
Görevinden doğan zararlar idari yargıya tabidir.
-
5. Yetkili Mahkemeler:
-
İdare Mahkemesi: Genel idari uyuşmazlıklar
-
Vergi Mahkemesi: Vergi, resim, harç davaları
-
Bölge İdare Mahkemesi: İstinaf yargılaması
-
Danıştay: Temyiz ve bazı ilk derece davalar