Vergi uygulamalarından doğan iptal ve ceza davaları, mükellef ile vergi idaresi arasında çıkan uyuşmazlıklarda açılan ve vergi mahkemelerinde görülen davalardır. Bu davalar; vergi tarhiyatının (hesaplanmasının), vergi ziyaı cezalarının, usulsüzlük cezalarının, ihtirazî kayıtla verilen beyannameye dayalı işlemlerin iptali gibi konuları kapsar.
Amaç: Hukuka aykırı vergi işleminin (örneğin tarh, tahakkuk, tecil reddi, ceza kesilmesi) iptali.
Konu Olan İşlemler:
Vergi/ceza ihbarnameleri
Vergi dairesince re’sen veya ikmalen yapılan tarh işlemleri
İhtirazî kayıtla verilen beyannameye dayalı tahakkuklar
Vergi Ziyaı Cezası: Verginin eksik veya geç ödenmesinden doğar.
Usulsüzlük ve Özel Usulsüzlük Cezaları: Vergi usul kanununa aykırılıklar nedeniyle kesilir (örneğin fatura düzenlememek).
Bu cezalara karşı tek başına veya vergiyle birlikte dava açılabilir.
| Vergi İşlemi Türü | Dava Türü | Süre |
|---|---|---|
| Vergi/ceza ihbarnamesi | İptal davası | 30 gün |
| Tecil talebinin reddi | İptal davası | 30 gün |
| İhtirazî kayıtla beyanname | İptal davası | 30 gün |
| Mükellefin başvurusunun reddi | İptal davası | 30 gün |
Süre: İlgili işlemin tebliğinden itibaren 30 gün içinde dava açılmalıdır.
Yetkili Mahkeme: İşlemi yapan vergi dairesinin bulunduğu yerdeki vergi mahkemesi.
Dilekçe: Dava dilekçesinde işlemin neden hukuka aykırı olduğu açıkça belirtilmelidir.
Dava Öncesi Uzlaşma: Ceza için uzlaşma yoluna başvurulmuşsa ve sonuç alınamamışsa, dava açılabilir. Ancak uzlaşma sağlanmışsa dava açılamaz.
Vergi ziyaı cezasının iptali davası
İkmalen tarh edilen verginin iptali davası
Usulsüzlük cezasının iptali davası
İhtirazî kayıtla verilen KDV beyannamesine dayalı tahakkuk işleminin iptali
Vergi dairesinin red ve iade talebini reddetmesine karşı açılan dava
İptal: İşlem hukuka aykırı bulunursa iptal edilir.
Red: İşlem hukuka uygun görülürse davacı aleyhine karar verilir.
Kısmi İptal: Hem kabul hem red olabilir (vergi indirimi vs.).